گروه فرهنگ و هنر: هادی کاظمی سالهاست که با شخصیتهای طنزآمیزش در تلویزیون، سینما و شبکه نمایش خانگی شناخته میشود؛ از «نظام دوبرره» و «باباشاه» گرفته تا نقشهای متعدد در آثار کمدی. با این حال، حضور او در فیلم سینمایی «حاشیه» در یک نقش جدی، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که آیا مخاطبانی که به خندیدن با نقشهای او عادت کردهاند، میتوانند چهرهای متفاوت از این بازیگر را نیز بپذیرند؟ مطابق گزارشها در دسترس قرار گرفته ایسنا، بعضی بازیگران با یک نقش در ذهن مخاطبان ماندگار میشوند و بعضی دیگر با مجموعهای از شخصیتها که هر کدام بخشی از خاطرات جمعی تماشاگران را شکل میدهند. هادی کاظمی از دسته دوم است؛ بازیگری که اگرچه در سالهای فعالیتش نقشهای متفاوتی را تجربه کرده، اما سهم شخصیتهای طنز در شناختهشدن او نزد مخاطبان به اندازهای بوده که نامش بهسرعت با کمدی و فضای آثار مهران مدیری گره خورده است. کاظمی فعالیت هنری خود را از سالهای جوانی و با حضور در تئاتر آغاز کرد و از سال ۱۳۷۵ وارد تلویزیون شد. با این حال، نقطه عطف شهرت او را باید در همکاری با مهران مدیری و حضور در مجموعه «شبهای برره» جستوجو کرد؛ جایی که با ایفای نقش «نظام دوبرره» توانست به یکی از چهرههای شناختهشده طنز تلویزیونی تبدیل شود. «نظام دوبرره» تنها یک شخصیت کمدی نبود؛ نوع بیان، رفتارها، لحن و مشخصههای خاص این کاراکتر باعث شد کاظمی در میان مخاطبان جایگاه ویژهای پیدا کند. شخصیتی که حتی پس از گذشت سالها از پخش سریال، همچنان یکی از نخستین نقشهایی است که با شنیدن نام این بازیگر به ذهن مخاطب میرسد. این همکاری به «شبهای برره» محدود نماند. کاظمی در ادامه در مجموعههایی همچون «باغ مظفر»، «مرد دوهزار چهره» و «قهوه تلخ» نیز حضور پیدا کرد و با ایفای نقش «باباشاه» در «قهوه تلخ» یکی دیگر از شخصیتهای بهیادماندنی خود را خلق کرد. او علاوه بر این در مجموعههایی چون «گنج مظفر»، «ویلای من»، «شوخی کردم» و «عطسه» در شبکه نمایش خانگی حضور داشت و بهتدریج به یکی از بازیگران آشنای فضای کمدی تبدیل شد. در واقع، کاظمی از آن دسته بازیگرانی است که توانایی استفاده از لحن، زبان بدن، میمیک چهره و بیانات رفتاری را به یکی از ابزارهای اصلی خلق شخصیتهای طنز تبدیل کرده است. همین خصوصیتها باعث شده برخی از نقشهایش فراتر از زمان پخش یک مجموعه تلویزیونی در ذهن مخاطبان باقی بمانند. از تلویزیون تا پرده سینما؛ ادامه مسیر با کمدی حضور در آثار طنز تلویزیونی بهتدریج مسیر کاظمی را به سینما نیز باز کرد. او با فیلم «ایران برگر» به کارگردانی مسعود جعفری جوزانی وارد سینما شد و پس از آن در فیلمهایی همچون «۵۰ کیلو آلبالو»، «مصادره»، «به وقت خماری»، «قانون مورفی»، «فسیل»، «بخارست»، «پول و پارتی» و «شهسوار» به ایفای نقش پرداخت. بخش قابل توجهی از این آثار در گونه کمدی قرار میگیرند و همین مبحث باعث شد تصویر عمومی، کاظمی بهعنوان بازیگر طنز بیش از پیش تثبیت شود. با این حال، مرور کارنامه او حاکی از آن است که فعالیتش به این گونه محدود نبوده است. حضور در مجموعه تاریخی «در چشم باد» به کارگردانی مسعود جعفری جوزانی و در ادامه تجربههایی مانند فیلم «امیر» ساخته نیما اقلیما، از جمله نمونههایی هستند که نشان میدهند کاظمی در مقاطع مختلف فرصت حضور در فضاهایی متفاوت از کمدی را نیز داشته است. با وجود این تجربهها، برای بخش بزرگی از مخاطبان همچنان همان بازیگر شوخطبع و آشنای مجموعههای مهران مدیری است؛ تصویری که حالا با حضور او در فیلم «حاشیه» بار دیگر در معرض بازتعریف قرار گرفته است. اصرار کارگردان «حاشیه» بر انتخاب هادی کاظمی اما فیلم «حاشیه» از ۱۳ آبانماه در اکران سینماها قرار گرفت و انتخاب هادی کاظمی برای ایفای نقش محسن در این فیلم ظاهراً تصمیمی اتفاقی نبوده است. محمد علیزادهفرد، کارگردان این فیلم، در شرح انتخاب این بازیگر گفته است که کاظمی از ابتدای کار گزینه اولیه آنها بوده و او به ظرفیت این بازیگر برای ایفای نقش جدی اعتقاد داشته است. علیزادهفرد درباره این انتخاب گفته است: «از ابتدای کار هادی کاظمی گزینه اولیه ما بود و به نظر من این پتانسیل در او وجود داشت که همانطور که در کمدی موفق است، در نقش جدی هم موفق باشد. نقش سختی بود که همراهی هادی کاظمی بسیار کمک کرد و از انتخابم راضی هستم.» این اظهارنظر از آن جهت اهمیت دارد که انتخاب کاظمی صرفاً تلاشی برای ایجاد یک غافلگیری در ترکیب بازیگران یا فاصله گرفتن از چهره آشنای او نیست؛ بلکه به اعتقاد کارگردان، تواناییهایی در این بازیگر وجود داشته که توانایی استفاده از آنها در قالب یک شخصیت جدی را فراهم میکرده است. در فیلم «حاشیه»، کاظمی نقش طلبهای به نام محسن را ایفا میکند که پس از وقوع حادثهای ناخواسته و برای تأمین هزینه دیه، ناچار به ترک مرکز شهر و سکونت در حاشیه شهر میشود. این جابهجایی او را با شرایط و مناسبات تازهای روبهرو میکند و زمینه شکلگیری موقعیتهای اجتماعی و انسانی داستان را فراهم میآورد. تفاوت این نقش با بسیاری از شخصیتهای شناختهشده کاظمی در این است که این بار قرار نیست مخاطب با تکیه بر موقعیتهای اغراقآمیز، شوخیهای کلامی یا رفتارهای کمیک او را دنبال کند. محسن شخصیتی است که باید در بستر یک روایت اجتماعی و در مواجهه با مسائل زندگی، موقعیت خود را پیدا کند. از همین منظر، انتخاب بازیگری که بخش مهمی از شهرتش با کمدی گره خورده، میتواند یکی از نقاط قابل توجه فیلم باشد. بهویژه آنکه مخاطب هنگام تماشای یک بازیگر شناختهشده، معمولاً با پیشزمینهای از نقشهای قبلی او وارد سالن سینما میشود و همین پیشزمینه گاهی پذیرش یک شخصیت متفاوت را دشوار میکند. آیا مخاطب، هادی کاظمی دیگری را خواهد دید؟ تغییر گونه بازیگری برای هنرمندانی که سالها در یک قالب مشخص شناخته شدهاند، همیشه با نوعی ریسک همراه است. از یک سو، مخاطب ممکن است همچنان انتظار تکرار همان شخصیتهای محبوب گذشته را داشته باشد و از سوی دیگر، بازیگر برای تثبیت تواناییهای خود در نقشهای متفاوت باید بتواند از سایه شهرت پیشین عبور کند. هادی کاظمی پیش از «حاشیه» نیز تجربه حضور در آثار غیرکمدی را داشته است؛ بنابراین نمیتوان این فیلم را نخستین مواجهه او با نقشهای جدی دانست. با این حال، قرار گرفتن در مرکز یک روایت اجتماعی و ایفای نقش شخصیتی با مختصات متفاوت از کاراکترهای طنزآشنای گذشته، میتواند تجربه مهمی در مسیر حرفهای او باشد. شاید نکته قابل تامل حضور کاظمی در «حاشیه» بیش از آنکه به فاصله گرفتن او از کمدی مربوط باشد، به یادآوری این نکته برگردد که بازیگر نباید در ذهن مخاطب به یک گونه یا یک تیپ شخصیتی محدود شود. بازیگری که سالها با توانایی خنداندن مردم شناخته شده، میتواند در موقعیتی دیگر آنها را با دغدغهها، مسائل و احساسات یک شخصیت اجتماعی همراه کند. حالا باید دید مخاطبانی که سالها با «نظام دوبرره» و «باباشاه» خاطره ساختهاند، در مواجهه با «محسن» چه واکنشی نشان میدهند و آیا فیلم «حاشیه» میتواند دریچه تازهای برای تماشای تواناییهای هادی کاظمی باز کند؟
برچسب:
نویسنده: حمید قلی خانی